پودر هسته خرما | ضایعات خرما | خوراک دام خرما | خوراک طیور خرما | هسته خرما | آرد هسته خرما | یم ۱۳۹۷-۱-۱۰ ۰۰:۵۹:۴۱ +۰۴:۳۰

پودر هسته خرما

.

سپهر صنعت سهند بزرگترین تولید کننده پودر هسته خرما در شمال غرب کشور

.

آرد تفاله خرما و پودر هسته خرما قابل ارائه با نسبت ترکیب های مختلف جهت جایگزینی سویا و جو  در دام های گوشتی و شیری و مرغ تخم گذار با کیفیت منحصر به فرد و قیمت مناسب

پودر هسته خرما:

این محصول با استفاده از هسته خرمای حاصل از کارخانجات تولید قند ارگانیک، لواشک و چیپس خرما تولید شده است و پروسه تولید توسط دستگاه آسیاب ویژه طی چند مرحله انجام میشود که به صورت پرک بوده و از دانه بندی مناسبی برخوردار می باشد. عاری بودن از بیماری و کپک و ماندگاری مناسب نیزاز ویژگی های دیگر این محصول است. محصول فوق دارای انرژی ، فیبر و مواد معدنی مناسبی می باشد. در دام های پرواری به خاطر وجود پروتئین ، انرژی و فیبر مناسب می تواند باعث افزایش راندمان تولید گردد. درصدی از این ماده در پروسه تولید می تواند جانشین مناسبی برای جو، ذرت و سویا باشد. این محصول دارای خوش خوراکی بالا بوده و کاملا ارگانیک و فاقد هر گونه کپک می باشد. آنالیز محصول فوق در زیر ارائه گردیده است.

.
.
.

فقر غذایی دربسیاری از نقاط جهان مسئله‌ای تازه نیست و همواره محققان را برآن داشته تا به دنبال راه حل‌های مناسب برای این مشکل جهانی باشند. یکی از این راهکارهای مناسب، کاهش استفاده از اقلام خوراک قابل مصرف توسط انسان در جیره دام است. اقلامی مانند ذرت ، گندم و سویا که به مصرف خوراک دام و طیور می‌رسد را می‌توان با پسماندهای صنایع کشاورزی و صنعتی جایگزین نمود. استفاده از این پسمانده‌ها و تبدیل آنها به مواد قابل مصرف در تغذیه دام و طیور از نظر حفظ محیط زیست و اقتصادی نیز حائز اهمیت است. در این شماره به معرفی یکی از این محصولات جایگزین می‌پردازیم و در این بحث نظر کارشناسان و تولیدکنندگان این محصول را جویا شدیم. با توجه به گستردگی علم تغذیه دام همواره نیازمند راهنمایی سایر عزیزان صاحب نظر برای دست‌یابی به نتایج بهتر برای صنعت تولید کشور هستیم. پودر هسته‌ی خرما یکی از محصولات حاصل از پسماند بخش کشاورزی است که می‌تواند بعد از فرآوری جایگزین بخشی از خوراک دام باشد. با توجه به شرایط ویژه‌ی کشور ما و قرار گرفتن بخش اعظم آن در شرایط آب و هوایی گرم و وجود نخلستان‌های بسیاری در این مناطق، فرآوری پودر هسته‌ی خرما و استفاده از آن در خوراک دام ، طیور و شیلات می‌تواند تبدیل به یکی از اجزای دائمی در جیره دام کشور و صادرات آن به کشورهای دیگر شود.

مشخصات ظاهری ذرات پودر هسته خرما، حداکثر یک میل ۸۰ درصد آن به صورت میکرون است. رنگ آن کرم روشن و بصورت یکنواخت است. فاقد هرگونه افزودنی، خاک وناخالصی و با حداکثر رطوبت ۸ درصد می باشد.

مزایای مصرف :

● منبع انرژی و پروتئین ارزان قیمت

● بهبود کیفیت گوشت وشیر تولیدی

● بهبود ضریب تبدیل غذایی

● خوش خوراکی وبهبود کیفیت پلت

● کاهش قیمت تمام شده خوراک

● حفظ محیط زیست

پودر هسته خرما بخصوص در کارخانجات خوراک دام وطیور کاربرد مناسبی دارد زیرا:

۱- مقدار مصرف آن می‌توانند به کمک ابزار دقیق در کارخانجات اندازه‌گیری شود.

۲- تنوع مواد و دستیابی به آن درکارخانجات خوراک دام بیشتر است و در تنیجه امکان فرموله کردن وجود دارد .

۳- از نظر بهداشتی کنترل‌های لازم صورت می‌گیرد.

۴- از نظر قیمت به دلیل مقدار خرید بالا مناسب می‌باشد.

۵- کارخانجات خوراک دام درطی مراحل تولید ودرهنگام پلت کردن با کمک کاندیشینرهایی که برروی دستگاه پلت نسب گردیده می‌تواند حرارت حدود ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد ایجاد نماید که سبب پختن این محصول شده و قابلیت هضم آن افزایش چشمگیری می‌یابد وخوش خوراکی آن را بالا می‌برد.

۶- از آنزیم‌های مخصوص جهت افزایش بهره‌وری می‌توان استفاده نمود.

میزان مصرف در جیره دام و طیور:
پودرهسته خرما می تواند تا ۲۰ درصد جو درجیره دام و تا ۱۰ درصد میزان ذرت در جیره طیور قابل استفاده باشد بدون اینکه هیچ‌گونه عوارض و یا کاهش تولید و وزن دیده شود.

محدودیت زمین برای توسعه مراتع طبیعی و مصنوعی و اولویت دادن زمین های زراعی به کشت های استراتژیک مانند دانه های غلات برای برطرف کردن نیازهای غذایی انسان از یک سو و افزایش بی رویه جمعیت گوسفندی از سوی دیگر بخصوص در مراتع ایران که سه تا چهار برابر بیش از ظرفیت واحد دامی کشور است ، سبب گشته که در سال های اخیر جهان با شتاب بیشتری تحقیقات متعددی را متوجه چگونگی استفاده مطلوب از بقایای زراعی و محصولات فرعی کارخانجات صنایع کشاورزی نماید. منشاء ضایعات کشاورزی و صنعتی از تولیدات محصولات کشاورزی ( کاه، برگها، تفاله ها و …) و محصولات فرعی کارخانجات فرآوری صنایع غذایی ( کارخانجات بیسکویت سازی ، ماکارونی، لپه پاک کنی و …) می باشد.

از آنجایی که هزینه تامین مواد خوراکی دامپروری نزدیک به ۶۵ تا ۷۰ درصد کل هزینه ها را شامل می شود، استفاده از مواد خوراکی ارزان قیمت در جیره نشخوارکنندگان امری اجتناب ناپذیر است. بنابراین با توجه به اهمیت هزینه تامین مواد خوراکی و دسترسی آسان به فرآورده های فرعی ارزان قیمت، جایگزین کردن مواد خوراکی متداول با این فرآورده های فرعی و استفاده صحیح و مناسب از آنها می تواند منجر به کاهش هزینه خوراک و در نتیجه کاهش هزینه تولیدات دامی شود. همچنین می توان با استفاده همزمان از این ضایعات در مراتع ظرفیت مراتع را تا ۳۰ درصد بهبود بخشید. گفتنی است، استفاده از این فرآورده ها می تواند واردات مواد غذایی از جمله غلات، میوه و کل محصولات کشاورزی را کم کرده و از خروج ارز به خارج از کشور جلوگیری کند.

ضایعات کارخانجات قند و شیره خرما مانند تفاله خرما و هسته خرما میتواند منبع خوب و ارزانی در استفاده به عنوان خوراک دام و طیور به عنوان درصدی از جیره روزانه باشد همچنین ضایعات کارخانجات لپه پاک کنی یکی از این محصولات است که به خاطر موقعیت جغرافیایی خاص استان آذربایجان شرقی درشهرستان آذرشهر به وفور تولید شده و چون مورد تغذیه انسان قرار نمی گیرد می توان از آن در صنعت تغذیه دام وطیور بخصوص نشخوارکنندگان به دلیل توام بودن انرژی قابل متابولیسم قابل تخمیر و پروتئین قابل تجزیه موثر بهره جست. لپه اکثرا از نخود سیاه پس از عمل آوری در کارخانجات لپه پاک کنی و آسیاب شدن به دست می آید. شهرستان آذرشهر در استان آذربایجان شرقی عمده ترین مرکز فعالیت لپه پاک کنی در استان و کشور است. بر اساس آمار حدود ۱۰۰ واحد فعال با ظرفیت کم و زیاد جهت تهیه لپه در شهرستان آذرشهر حدود ۲۰۰-۱۵۰ روز در سال فعالیت دارند که میزان تولید هر کارخانه با توجه به ظرفیت اسمی ۴- ۵/۲ تن لپه پاک شده در روز می باشد. در حین عملیات پاک کنی حدود ۱۲ درصد پوسته نخود و ۱۶ درصد شکسته و آرد لپه به دست می آید که این ضایعات قابل مصرف انسانی نبوده و اغلب به تغذیه دام و طیور می رسد که با توجه به مقادیر قابل توجه پروتئین می تواند به عنوان منبع پروتئینی مناسب در پرواربندی مورد استفاده قرار گیرد. پروتئین نخود به طور متوسط ۲۳ درصد با قابلیت هضم بالایی که دارد تعادل خوبی از اسیدهای آمینه و به ویژه سطح بالایی از لیزین می باشد. درآنالیز شیمیایی ضایعات لپه مقدار پروتئین آن ۲۰-۱۹ درصد بوده و سطح لیزین در مقایسه با سویا بیشتر اما متیونین و سیستئین آن کمتر می باشد. همچنین پروتئین نخود در نشخوارکنندگان از قابلیت هضم بالایی برخوردار است. میزان چربی نخود و ضایعات آن بسیار پایین (۴/۱ درصد) و پروفیل اسیدهای چرب نخود شبیه دانه های غلات و عمدتا به صورت چند شاخه ای غیراشباع هستند. نشاسته به تنهایی نیمی از وزن نخود را تشکیل می دهد که این میزان نشاسته یک رابطه معکوس با مقدار پروتئین آن دارد. نخود شبیه دانه های غلات از لحاظ کلسیم پایین است اما ضایعات آن غنی از کلسیم هستند. نخود و ضایعات آن دارای مقادیر بیشتری از پروتئین قابل تجزیه سریع و نشاسته قابل تجزیه کند در شکمبه می باشد.۴۴ درصد از پروتئین نخود به صورت محلول است. از آنجایی که نشخوارکنندگان کوچک در تمام دنیا بخصوص در ایران وابسته به مراتع هستند و در فصولی که در مرتع به سر می برند هیچگونه مکمل پروتئینی دریافت نمی کنند و از آنجایی که امروزه ظرفیت مراتع کشور بیش از چهار برابر ظرفیت واحد دامی بوده و بیش از ۴۰ میلیون واحد دامی به طور غیراصولی در مراتع چرا می کنند ، این بیش از اندازه بودن ظرفیت دامی نه تنها باعث کاهش وزن دام در دوره های خشک خواهد شد، بلکه باعث از بین رفتن منابع استراتژیک مرتعی هم می شود. در صورتی که از ضایعات کشاورزی به عنوان مکمل همزمان با چرا از مراتع استفاده شود به دلیل رفتار تغذیه ای این ضایعات بر کاهش چرای علوفه دام در مرتع علاوه بر این که می توان ظرفیت مراتع را تا ۳۰ درصد بهبود بخشید، می توان با افزایش وزن روزانه وجلوگیری از کاهش وزن دام های مرتعی به تولید منابع پروتئینی حیوانی از طریق بهبود عملکرد پرورای کمک کرد. امروزه حدود دو سوم هزینه های پرورش دام و طیور مربوط به تغذیه می باشد. درگذشته مواد اولیه تشکیل دهنده خوراک دام، طیور و آبزیان از تعداد کمتری برخوردار بوده و تنوع کمتری داشته است. در حالی که امروزه بیش از ۱۸ هزار نوع ماده خوراکی قابل مصرف برای دام و طیور شناسایی شده است. در حال حاضر یکی از مهمترین سیاست ها توجه به کاهش ضایعات محصولات کشاورزی و توجه به استفاده موثر از آنها در جهت بازگردانی به خط تولید در امر کشاورزی و پرورش دام وطیور می باشد.میزان تولید گیاهان دارویی در سال ۸۴ معادل ۷۰ هزارتن بوده که از سطح زیرکشت معادل ۶۰ هزارهکتار به دست آمده است. در پی استخراج اسانس از میوه ( دانه) گیاه رازیانه در صنعت گیاهان دارویی، همواره تفاله ای بر جای می ماند که حاوی پروتئین، چربی و ترکیبات نشاسته ای می باشد. میزان بالای مواد مغذی در تفاله میوه رازیانه آن را ماده ای باارزش جهت استفاده در جیره دام و طیور قرار داده است که این مسئله می تواند بهترین کاربرد ممکن در جهت کمک به حداکثر بازدهی با استفاده از ضایعات این صنعت باشد. تفاله رازیانه همچنین می تواند به عنوان افزودنی غذایی که باعث افزایش اشتهای حیوان می شود، معرفی گردد.

یکی از بخشهای مهم خرما، هسته آن است. از دیرباز از هسته خرما جهت تغذیه دام استفاده می­شد. هسته خرما به علت داشتن مواد قندی قابل توجه آن می تواند بعد از آسیاب شدن با سایر علوفه ها مانند ذرت، جو، یونجه و غیره، مخلوط و برای تغذیه حیوانات مورد استفاده قرار گیرد. هدف از اجرای این طرح تعیین ارزش غذائی و خوش خوراکی ۶ رقم خرما جهت تغذیه در جیره دام و طیور است. نتایج این طرح نشان داد که میانگین ارزش غذائی ارقامی که مورد بررسی قرار گرفتند به قرار زیر است: پروتئین خام ۷٫۰۳ درصد، الیاف خام ۳۷٫۲ درصد، خاکستر خام ۱۵٫۱ درصد، چربی خام ۷٫۱ درصد، انرژی خام ۴۷۹۶ کیلو کالری بر کیلو گرم ، کلسیم ۰٫۸۶۵ درصد و فسفر۰٫۰۹۷ درصد. خوش خوراکی پودر هسته خرما در مرغ ، گاو و گوسفند مورد آزمایش قرار گرفت ، پودر هسته خرما به صورت آزاد در اختیار دام ها بود و تمام مقدار ریخته شده در آخور دام ها و دانخوری های مرغها مصرف شد، ولی در بین حیوانات مورد آزمایش گوسفند تمایل بیشتری در مصرف نشان داد. بطور کلی می توان با توجه به نتایج بدست آمده و منابع علمی موجود، هسته خرما می تواند بعنوان یک ماده مغذی با قیمت مناسب و بدون عوامل ضد تغذیه ای در تغذیه دام و طیور مورد استفاده قرار گیرد.

در سالهای اخیر با توجه به تاسیس کارگاههای هسته گیری خرما به جهت صادرات ، تولید آن در کشور زیادتر شده است. هسته خرما می تواند بعنوان یک ماده انرژی زا و همچنین منبعی از عناصر معدنی مثل پتاسیم و کلسیم و فسفر در جیره غذایی دام و طیور وارد شود و استفاده از این ماده غذایی به عنوان یک پس ماند باغی می تواند از نظر هزینه مقرون به صرفه باشد.تولید خرمای ایران سالانه تقریباً یک میلیون تن می باشد ( بنا به گزارش نخستین جشنواره بین المللی خرما در هرمزگان، سال ۱۳۸۴) از این مقدار فقط ۱۰۰ هزار تن و یا به روایتی ۳۰ هزار تن ( خبرگزاری مهر ۲۲/۳/۸۵ ) آن صادر می شود و حدود ۵۰۰ تا ۵۵۰ هزار تن آن نیز در کشور مصرف می گردد. هسته خرما ۷ الی ۱۳ درصد وزن خرما را تشکیل می دهد. موارد استفاده از هسته خرما بطور فهرست وار شامل: روغن گیری صنعتی، تهیه نان، ماده اولیه شامپو، خوراک دام، تهیه کربن فعال، الکلهای چرب، لوریل الکل و مواد شوینده و پاک کننده است.چو ۶ رقم خرما را مورد آزمایش قرار داده و گزارش نمودند که میانگین کل کربوهیدراتها ۲۵٫۱۴ درصد، نشاسته ۲۰٫۶۴ درصد، کل قند محلول ۴٫۵ درصد و چربی ۹٫۲ درصد می باشد. ارگوسترول در هسته در خرما وجود دارد و کل قند محلول در آب ( ۷٫۵۵ درصد ) شامل پنتوزان، فروکتوز، گلوکز، ساکاروز و رافینوز می باشد( ۲ ).سی یو وآدتیلودر آزمایشی بر روی هسته خرما ترکیبات هسته خرما را به شرح ذیل عنوان نمودند: ۶٫۵ درصد پروتئین خام، ۱۰٫۴ درصد چربی، ۲۲ درصد فیبر خام، ۱٫۱ درصد خاکستر، ۶۰٫۶ درصد کربوهیدرات و عناصر معدنی شامل پتاسیم، فسفر، کلسیم، سدیم، آهن، روی، مس و منگنز بترتیب: ۳۱۷، ۱۱۵، ۴۹، ۳۱، ۷٫۴، ۱٫۹، ۱٫۲ و ۲٫۸ میلی گرم در یکصدگرم( ۵ ).

اون ووکا میانگین پروتئین خام ۱۰ رقم هسته خرمای تحت آزمایش را بین ۷٫۱۳ تا ۱۰٫۳۶ درصد گزارش کردند. فیبر خام این ارقام نیز بین ۱۰٫۹۷ تا ۱۸٫۸۷ درصد بود. هسته خرما به علت داشتن ترکیبات مناسبی از کربوهیدرات، چربی و سلولز برای تغذیه دامها بسیار مناسب بوده و می تواند بجای ۲۰ درصد جو در جیره نشخوارکنندگان جایگزین شود( ۳ ).

اسدیان و همکاران گزارش نمودند که کنجاله هسته خرمای روغنی می تواند به عنوان یک ماده خوراکی با قیمت مناسب در یک دوره پروار ۹۰ روزه مورد استفاده گوساله های نر هلشتاین قرار گیرد. در این آزمایش کنجاله خرمای روغنی به میزان صفر، ۱۵، ۳۰ و ۶۰ درصد بترتیب در تیمارهای ۱ الی ۴ در کنسانتره جایگزین سبوس گندم شد. نتایج آزمایش به ترتیب برای تیمارهای ۱ الی ۴ میزان اضافه وزن روزانه ۱۴۸۷، ۱۴۵۹، ۱۵۰۰ و ۱۳۶۶ گرم را نشان داد. ضریب تبدیل غذایی هم بترتیب ۸٫۱۷، ۸٫۱۳، ۷٫۷۳ و ۷٫۴۳ بود که با افزایش مصرف این نوع کنجاله ضریب تبدیل غذایی بهبود یافت( ۱ ).سلیمی از هسته خرمای روغنی در جیره طیور گوشتی استفاده کردند در پایان آزمایش گزارش گردید که هسته خرما بطور رضایت بخشی می تواند جانشین درصدهایی از ذرت در جیره طیور گوشتی گردد و علیرغم مقادیر کم پروتئین در این نوع هسته، پروتئین از کیفیت بالا برخوردار است( ۴ ).

مواد وروشها:

۶ نمونه متفاوت از مناطق مختلف ( ۶ کارخانه که هسته خرما از آنها تامین شد و تحت پوشش شرکت سفارش دهنده طرح بودند ) در دو نوبت و هر مرتبه دو نمونه گرفته شد. پس از آسیاب کردن آنالیز پودر هسته خرما از نظر ترکیب شیمیائی، مواد معدنی و مواد مغذی صورت گرفت . نمونه ها برای آنالیز به دو آزمایشگاه متفاوت( آزمایشگاه موسسه تحقیقات علوم دامی کشور و آزمایشگاه معاونت امور دام ) برای مقایسه بهتر فرستاده شد. در ادامه آزمایش خوش خوراکی آن در گاو ، گوسفند و مرغ تخمگذار ومرغ گوشتی صورت پذیرفت و تمایل دام وطیور به مصرف این ماده مشخص گردید.روش اندازه گیری خوش خوراکی استفاده از روش کافه تریا است که در این روش خوش خوراکی پودر هسته خرما با یک ماده غذایی مانند پودر جو با نسبت های مشخص بطور خالص و مخلوط از این دو ماده با هم در زمان مشخص سنجیده شد. نحوه مصرف جهت دام وطیور بصورت آردی بوده و تهیه آرد از هسته خرما توسط آسیاب مخصوصی که به سفارش شرکت پشتیبانی کننده طرح ساخته شد صورت گرفت.

نتایج:

همانطور که از جدول شماره یک مشخص است هسته خرما به علت داشتن ترکیبات مناسبی از کربوهیدرات، چربی و سلولز برای تغذیه دامها بسیار مناسب است( جدول ۱ ). هسته خرما می تواند بجای ۲۰ درصد جو در جیره نشخوارکنندگان جایگزین شود. از طرف دیگر پودر هسته خرما بعلت قیمت مناسب، پس از بررسی پروفیل اسید آمینه احتمالاًً بتواند جایگزین قسمتی از پروتئین مورد نیاز حیوان در جیره شده و در نهایت باعث پایین آوردن قیمت جیره گردد.

میانگین نتایج این طرح نشان داد که ارزش غذائی ارقامی که مورد بررسی قرار گرفتند به قرار ذیل است:

پروتئین خام ۷٫۰۳ درصد، الیاف خام ۳۷٫۲ درصد، خاکستر خام ۱٫۱۵ درصد، چربی خام ۷٫۱ درصد، انرژی خام ۴۷۹۶ کیلو کالری بر کیلو گرم ، کلسیم ۰٫۸۶۵ درصد و فسفر۰٫۰۹۷ درصد.

نتایج آزمایش خوش خوراکی نشان داد که پودر هسته خرما در جیره مرغ گوشتی، مرغ تخمگذار، گوسفند، و گاو قابل مصرف است و در مصرف خوراک حیوان کاهش یا عدم تمایل به خوردن مشاهده نگردید. از نظر اندازه گیری میزان خوش خوراکی گوسفند بیشترین تمایل را به خوردن پودر هسته خرما نشان داد.

نتیجه گیری کلی:

بطور کلی با توجه به نتایج بدست آمده و منابع علمی موجود می توان اعلام نمود که هسته خرما می تواند بعنوان یک ماده مغذی با قیمت مناسب و بدون عوامل ضد تغذیه ای در تغذیه دام و طیور و آبزیان مورد استفاده قرار گیرد. بدلیل درصد الیاف خام بالا در هسته خرما توصیه می شود این ماده خوراکی بیشتر در نشخوارکنندگان استفاده شده و در طیور با نسبتهای کمتری مورد استفاده قرار گیرد. همچنین پیشنهاد می گردد تا جهت مشخص شدن حد مجاز مصرف پودر هسته خرما در تغذیه دام و طیور، تحقیقات بیشتری صورت گیرد.

(( جهت سفارش خرید پودر هسته خرما با بخش فروش شرکت تماس حاصل نمایید ))